a little bit of everything

จากโพสที่แล้ว php oop #1: panda class ว่าด้วยเรื่องการเขียน php oop แบบง่ายๆ แต่ดูไม่มีประโยชน์เท่าไหร่นัก เพราะถ้าดูดีๆมันก็ไม่ต่างจากเขียนฟังก์ชั่นเท่าไหร่ เลยมาว่าต่อถึงคุณสมบัติจริงๆของ object oriented บ้าง

เริ่มต้นจากอย่างแรกก่อน คือคอนเซปต์การ encapsulation หรือขอเรียกง่ายๆว่า การห่อ ซึ่งก็เป็นเหมือนการซ่อนข้อมูลภายในคลาสไว้ไม่ให้สามารถเข้าถึงได้โดยตรงจากส่วนอื่นๆของโปรแกรม ลองดูโค้ทกันเลยน่าจะง่ายกว่านั่งอธิบายให้ยืดยาว

class Panda{
   private $name;
   function eat(){
       echo "eating bamboo leaf";
   }
}

ก็เล่นกันง่ายๆเลย คือเปลี่ยนตัวแปร name ให้เป็น private ซะ คราวนี้การเรียกถึงตัวแปรแบบตรงๆอย่างที่เห็นในตัวอย่างที่แล้วก็จะไม่สามารถทำได้อีกต่อไป แต่เมื่อต้องการเรียกใช้เราก็อาจจะเพิ่ม method เข้าไป เช่น

function setName($pname){
   $this->name=$pname;
}
function getName(){
   return $this->name;
}

โดย method setName จะรับค่า name มาใน parameter ด้วย ส่วน getName จะไม่ทำอะไรนอกจาก return ค่าในตัวแปร name แล้วเวลาเรียกใช้ก็จะใช้วิธีเรียกหา method เช่น

$p1 = new Panda();
$p1->setName("Lin Hui");
echo $p1->getName();

จะเห็นว่า ถ้าเราไม่เขียน method get,set ขึ้นมาซะอย่าง ใครๆก็ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลภายในคลาสของเราได้ ซึ่งในแง่ของความปลอดภัยแล้ว การทำ encapsulation ถือว่ามีประโยชน์มากเลยทีเดียว

อีกเรื่องหนึ่งต้องรู้ในการเขียนโปรแกรมเชิงวัตถุใน php คือ การสร้าง constructor ของคลาส หรือมันก็คือการสร้าง method ที่จะทำงานตอนเราสร้างวัตถุจากคลาสนั้นๆเท่านั้น ซึ่งใน php นี้จะมีการใช้คำสั่งที่ต่างจากจาวาซักหน่อย คือ

class Panda{
   private $name;
   function __construct($pname){
      $this->name=$pname;
   }
}

ตามโค้ทก็คือ เมื่อมีการสร้างวัตถุจากคลาสนี้ method construct จะถูกเรียกใช้(และในวัตถุนี้จะไม่สามารถเรียกใช้ method construct ได้อีก) และรับค่า ชื่อหมี($pname) มาใส่ไว้ในตัวแปร name ดังนั้นตอนสร้างวัตถุก็ต้องมีการใส่ชื่อไปด้วย ดังนี้

$p1 = new Panda("Lin Hui");

คราวนี้เราเอาทั้งการ encapsulation และ constructor มารวมกัน โดยจะเขียนให้สามารถตั้งชื่อได้ครั้งเดียว และไม่สามารถเปลี่ยนได้ แต่ยังเอาไปใช้งานได้อยู่

class Panda{
   private $name;
   function __construct($pname){
      $this->name=$pname;
   }
   function getName(){
      return $this->name;
   }
}

$p1 = new Panda("Lin Hui");
echo $p1->getName();

จะเห็นว่าตอนสร้าง object เราจะต้องใส่ค่า(ชื่อ) ไปเลย และเมื่อตั้งชื่อไปตอนสร้างแล้วจะเปลี่ยนค่าไม่ได้ เพราะเราเอา method setName ออกไปแล้ว ซึ่งความสามารถในการจะทำแบบนี้ได้เป็นสิ่งที่มีประโยชน์มากในการออกแบบโปรแกรมแบบต่างๆได้ ก็แล้วแต่จะพลิกแพลงกันไป