เริ่มต้นจากอย่างแรกก่อน คือคอนเซปต์การ encapsulation หรือขอเรียกง่ายๆว่า การห่อ ซึ่งก็เป็นเหมือนการซ่อนข้อมูลภายในคลาสไว้ไม่ให้สามารถเข้าถึงได้โดยตรงจากส่วนอื่นๆของโปรแกรม ลองดูโค้ทกันเลยน่าจะง่ายกว่านั่งอธิบายให้ยืดยาว

class Panda{
   private $name;
   function eat(){
       echo "eating bamboo leaf";
   }
}

ก็เล่นกันง่ายๆเลย คือเปลี่ยนตัวแปร name ให้เป็น private ซะ คราวนี้การเรียกถึงตัวแปรแบบตรงๆอย่างที่เห็นในตัวอย่างที่แล้วก็จะไม่สามารถทำได้อีกต่อไป แต่เมื่อต้องการเรียกใช้เราก็อาจจะเพิ่ม method เข้าไป เช่น

function setName($pname){
   $this->name=$pname;
}
function getName(){
   return $this->name;
}

โดย method setName จะรับค่า name มาใน parameter ด้วย ส่วน getName จะไม่ทำอะไรนอกจาก return ค่าในตัวแปร name แล้วเวลาเรียกใช้ก็จะใช้วิธีเรียกหา method เช่น

$p1 = new Panda();
$p1->setName("Lin Hui");
echo $p1->getName();

จะเห็นว่า ถ้าเราไม่เขียน method get,set ขึ้นมาซะอย่าง ใครๆก็ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลภายในคลาสของเราได้ ซึ่งในแง่ของความปลอดภัยแล้ว การทำ encapsulation ถือว่ามีประโยชน์มากเลยทีเดียว

อีกเรื่องหนึ่งต้องรู้ในการเขียนโปรแกรมเชิงวัตถุใน php คือ การสร้าง constructor ของคลาส หรือมันก็คือการสร้าง method ที่จะทำงานตอนเราสร้างวัตถุจากคลาสนั้นๆเท่านั้น ซึ่งใน php นี้จะมีการใช้คำสั่งที่ต่างจากจาวาซักหน่อย คือ

class Panda{
   private $name;
   function __construct($pname){
      $this->name=$pname;
   }
}

ตามโค้ทก็คือ เมื่อมีการสร้างวัตถุจากคลาสนี้ method construct จะถูกเรียกใช้(และในวัตถุนี้จะไม่สามารถเรียกใช้ method construct ได้อีก) และรับค่า ชื่อหมี($pname) มาใส่ไว้ในตัวแปร name ดังนั้นตอนสร้างวัตถุก็ต้องมีการใส่ชื่อไปด้วย ดังนี้

$p1 = new Panda("Lin Hui");

คราวนี้เราเอาทั้งการ encapsulation และ constructor มารวมกัน โดยจะเขียนให้สามารถตั้งชื่อได้ครั้งเดียว และไม่สามารถเปลี่ยนได้ แต่ยังเอาไปใช้งานได้อยู่

class Panda{
   private $name;
   function __construct($pname){
      $this->name=$pname;
   }
   function getName(){
      return $this->name;
   }
}

$p1 = new Panda("Lin Hui");
echo $p1->getName();

จะเห็นว่าตอนสร้าง object เราจะต้องใส่ค่า(ชื่อ) ไปเลย และเมื่อตั้งชื่อไปตอนสร้างแล้วจะเปลี่ยนค่าไม่ได้ เพราะเราเอา method setName ออกไปแล้ว ซึ่งความสามารถในการจะทำแบบนี้ได้เป็นสิ่งที่มีประโยชน์มากในการออกแบบโปรแกรมแบบต่างๆได้ ก็แล้วแต่จะพลิกแพลงกันไป

ก่อนจะไปว่ากันเรื่อง php ก็ต้องอธิบาย oop กันก่อน สำหรับคนที่คุ้นๆกันอยู่แล้วก็ข้ามไปได้เลย

เอาง่ายๆแบบไม่ยืดยาว oop คือการเขียนโปรแกรมที่ให้ความสำคัญกับ “วัตถุ” คุณสมบัติ และความสัมพันธ์ของมัน โดยมีศัพท์ที่ต้องรู้จัก ดังนี้

1. Class(ชนิดของวัตถุ) เป็นเหมือนเทมเพลท เพื่อบอกว่าวัตถุชนิดนี้จะมีคุณสมบัติใดบ้าง โดยคุณสมบัติประกอบด้วย 2 อย่าง คือ สถานะ(state) และ พฤติกรรม(behavior)
   

   คลาส หมีแพนด้า มีสถานะคือ ชื่อหมี และมีพฤติกรรมคือ กินไผ่

2. Object(วัตถุ) สร้างขึ้นมาจากคลาส โดยเมื่อเป็นวัตถุแล้ว state จะกลายเป็น instance variable(ตัวแปรนั่นแหละ) และ behavior จะถูกเรียกว่า method
   

   วัตถุ หมีแพนด้า ที่มีชื่อ หลินฮุ่ย สามารถ กินไผ่ ได้

นั่นคือ ถ้าพูดว่า “หมีแพนด้า” ขึ้นมาลอยๆโดยไม่ระบุวัตถุว่าเป็นแพนด้าตัวไหน มันก็จะไม่มีชื่อ และกินไผ่ไม่ได้ งงไหม? ถ้างงก็ลงไปดูโค้ท php กันเลย มันง่ายกว่า จริงๆ

โค้ทตัวอย่างการใช้ oo ใน php แบบง่ายๆ โดยใช้เราจะสร้างคลาสแพนด้ากันก่อน

class Panda{
   var $name;
   function eat(){
       echo "eating bamboo leaf";
   }
}

เมื่อได้คลาสแล้ว มันก็จะไม่มีประโยชน์ใดๆ ถ้าเราไม่สร้างวัตถุขึ้นมาใช้เจ้าคลาสนี้

$p1 = new Panda();
$p1->name="Lin Hui";
$p1->eat();

อธิบายโค้ทคือ
บรรทัดที่ 1 สร้างวัตถุจากคลาส แพนด้า ใส่ในตัวแปรชื่อ p1
บรรทัดที่ 2 ใส่ค่า name ว่า “Lin Hui” ให้วัตถุชนิดแพนด้า p1 นี้
บรรทัดที่ 3 สั่งให้หลินฮุ่ยกินไผ่ เมื่อจบบรรทัดนี้จะมีข้อความ “eating bamboo leaf” พิมพ์ออกมา

ถ้ากลัวหลินฮุ่ยเหงา เราก็จะสร้างแพนด้าขึ้นมาอีกตัว ชื่อ ช่วงๆ โดยเราจะสร้างแค่วัตถุเพิ่ม โดยไม่ยุ่งกับคลาสเลย

$p2 = new Panda();
$p2->name="Chung Chung";

ทีนี้เอาโค้ทมารวมกัน แล้วสั่งให้พิมพ์ชื่อหมีออกมาทั้งสองตัว

class Panda{
   var $name;
   function eat(){
       echo "eating bamboo leaf";
   }
}

$p1 = new Panda();
$p1->name="Lin Hui";

$p2 = new Panda();
$p2->name="Chung Chung";

echo $p1->name;
echo "
";
echo $p2->name;

ก็คงจะเดากันได้ ว่าผลลัพท์ที่จะได้ก็คือจะมีข้อความ
Lin Hui
Chung Chung
พิมพ์ออกมา ซึ่งแสดงว่าตัวแปรในทั้งสอง object นั้นถูกเก็บแยกเป็นอิสระจากกัน

เรื่องแพนด้าและวัตถุนี้ก็เอาไว้คร่าวๆแค่นี้ก่อนให้มองเห็นภาพวิธีการเขียน php แบบ object oriented โดยไม่ได้หวังว่าจะเป็นประโยชน์แก่ใครเท่าไหร่นัก เขียนเพื่อความมันส์ส่วนตัวล้วนๆ แต่ถ้ามีใครอ่านแล้วได้ประโยชน์ก็(แอบ)ดีใจด้วย!